و اگر مراد از وَرَع در دو حديث آخر ، اجتناب از جميع محرّمات باشد ، چنانچه ظاهرِ لفظ است ، قريب به معنى عصمت مىشود و از همهء مراتب ، رفيع‌تر خواهد بود . و از حضرت امام محمّد باقر عليه السلام روايت كرده كه : دشوارترينِ عبادات ، وَرَع است . « 1 » [ ب . تقوا ] و امّا تقوا ، و آن ، عبارت است از حذر كردن از چيزهايى كه موجب سَخط و غضب الهى باشد ، با آن كه كثرت عبادت و طاعت در معنى تقوا مأخوذ است . و اخبار در اين باب ، زياده از حدّ و حصر است و آيهء « إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ » ؛ « 2 » يعنى : « گرامىترينِ شما در پيش خداى تعالى ، آن كسى است كه تقواى او زياده باشد » ، دليلى واضح است بر رفعت شأن تقوا . و كلينى رحمه الله از حضرت امام محمّد باقر عليه السلام روايت كرده كه خطاب به جابر مىفرمايد كه : يا جابر ! آيا به همين اكتفا مىكند كسى كه دعوى تشيّع مىكند كه قائل به محبّت ما اهل بيت بوده باشد ؟ ! واللَّه كه نيست شيعهء ما ، مگر كسى كه به صفت تقوا و اطاعت الهى موصوف باشد ! و شناخته نمىشده‌اند شيعيان و دوستان اهل بيت ، الّا به تواضع و فروتنى و شكستگى و اداى امانت و بسيارىِ ذكر الهى ، و روزه ، و نماز ، و رعايت حقوق پدر و مادر و احسان به ايشان ، و نيكويى و رعايتِ حال همسايگان يا كسى كه در خانهء ايشان ، نزول نمايد و پناهى به ايشان آورَد از فقرا و مساكين و قرض‌داران و يتيمان ، و راست گفتن ، و تلاوت قرآن ، و سخن نگفتن دربارهء مردمانْ ، مگر به سخن خير ، و محلّ امانتِ خويشان و عشاير خود بودن در همهء چيزها . پس جابر گفت : يا بن رسول اللَّه ! نمىشناسيم امروز كسى [ را ] كه به اين صفات كه فرمودى ، موصوف باشد . فرمود كه : يا جابر ! از راه ، بيرون مرو . آيا بس است و كافى است كسى را همين كه بگويد : « من ، على عليه السلام را دوست مىدارم و صاحب وِلاى او هستم » و اعمال خير از او بسيار به ظهور نيايد ؟ يا آن كه اگر كسى بگويد كه : « من ، رسول خدا صلى الله عليه و آله را دوست مىدارم » ، با وجود آن كه رسول صلى الله عليه و آله ، افضل است از على عليه السلام و آن شخص ، پيروى طريقه و متابعت سنّت رسول صلى الله عليه و آله نكند ، هيچ نفع به او نخواهد داد اين دوستى . پس خود را به صفت تقوى الهى موصوف سازيد و اعمالى كه موجب ثواب الهى است ، به جا

--> ( 1 ) . همان ، ح 5 . ( 2 ) . سورهء حجرات ، آيهء 13 .